Πέμπτη, 12 Ιουλίου 2012

Μετανάστευση και ψυχική υγεία: οι επιπτώσεις της μετανάστευσης - Μέρος 2ο


Το ζήτημα της μετανάστευσης έχει γίνει αντικείμενο μελέτης πολλών επιστημών. Είναι ένα φαινόμενο πολύπλευρο και πολυφασικό, από το οποίο αναδύονται πλήθος προκλήσεων για όλους (μετανάστες και χώρες) και των οποίων η αντιμετώπιση είναι κρίσιμη. Η εγκατάλειψη της χώρας προέλευσης και η εγκατάσταση σε μια άλλη, καινούρια χώρα έχει βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τόσο στο μετανάστη, όσο και στις χώρες που υποδέχονται τους μετανάστες.  

Μια από τις προκλήσεις έγκειται στην ίδια τη διαδικασία της μετανάστευσης: άνθρωποι από διαφορετικούς πολιτισμούς έρχονται αντιμέτωποι με συνεχείς αλλαγές του αρχικού αυθεντικού τους πολιτισμού, ως αποτέλεσμα της επαφής και της αλληλεπίδρασης με διαφορετικές πολιτισμικές ομάδες. Από τη διαπολιτισμική επαφή επηρεάζονται τόσο οι ίδιοι οι μετανάστες, όσο και η κυρίαρχη ομάδα. Αποκτούν και οι δύο καινούρια πολιτισμικά στοιχεία, αλλά και μπορεί και να χάσουν στοιχεία του δικού τους πολιτισμού. Στην καθημερινότητα των μεταναστών, αυτό καθρεφτίζεται με πολύ σημαντικές και αρκετά σκληρές αλλαγές, καθότι ο μετανάστης πρέπει να εγκαταλείψει αγαπημένα πρόσωπα, οικεία περιβάλλοντα και συγκεκριμένους τρόπους ζωής. Αφήνει πίσω συγγενείς, φίλους, παρέες, γνωστούς, συναδέλφους, αγαπημένα μέρη, αγαπημένες συνήθειες, το σπίτι του. Η νοσταλγία και η αμηχανία του πρώτου καιρού είναι τόσο φυσική, όσο και απαραίτητη. Υπάρχει σε όλες τις σημαντικές και μεγάλες αλλαγές της ζωής μας. 

Είναι ένα μεταβατικό στάδιο προσαρμογής από το παλιό στο καινούριο. Μέσα στο πλαίσιο της διαδικασίας «από το παλιό στο καινούριο» χρειάζεται χρόνος να ξεκαθαριστεί με πιο τρόπο θα συνεχίσω να έχω και τώρα στη ζωή μου στοιχεία από το παρελθόν μου. Και ένα από τα πιο σημαντικά αυτά στοιχεία είναι το κοινωνικό δίκτυο. Πώς θα συνεχίσουν να υπάρχουν στη ζωή μου οι άνθρωποι που είχα μέχρι τώρα; Σίγουρα όχι με τον ίδιο τρόπο, αλλά υπάρχουν λύσεις. Αντίστοιχη αμηχανία νοιώθουν και οι άνθρωποι που έμειναν πίσω. Δεν ξέρουν πώς να αντιμετωπίσουν αυτούς που έφυγαν, πότε να επικοινωνήσουν μαζί τους, νοιώθουν άβολα και δεν θέλουν να δυσκολέψουν.  Και στο σημείο αυτό μπορεί να χαθεί μια πολύτιμη επικοινωνία. Με την αμηχανία, ίσως και τη ντροπή που υπάρχει και από τις δύο πλευρές αποφεύγεται και τελικά χάνεται κάτι από τα πιο σημαντικά που έχουμε στη ζωή μας: η επαφή με τους ανθρώπους, η οποία σε τέτοιες σημαντικές αλλαγές είναι κάτι παραπάνω από απαραίτητη. Όμως, η επαφή με ανθρώπους «που άφησα» δεν πρέπει να αποκλείει το καινούριο κοινωνικό δίκτυο. Αυτό είναι και ένα από τα βασικά σημεία, από το οποίο εξαρτάται και η προσαρμογή των μεταναστών. Χρειάζεται να βρουν ένα τρόπο που το παλιό να μην αποκλείει το καινούριο, αλλά και το καινούριο να μην αποκλείει το παλιό.

Οι μετανάστες καλούνται να εξοικειωθούν με ένα νέο κλίμα, καινούρια γλώσσα, με νέες πολιτισμικές και πολιτικές στάσεις και νέους ρόλους. Ενσαρκώνουν την εμπειρία της μετανάστευσης και διαμορφώνονται μέσα από αυτή. Ανοίγουν καινούριους δρόμους και διαμορφώνουν μια κοινωνικό-πολιτισμική πραγματικότητα, όπου η αλληλεπίδραση και ο πλουραλισμός βιώνονται πριν συνειδητοποιηθούν και στην οποία καλούνται να συμμετάσχουν και να προσαρμοστούν. Οι επιπτώσεις λοιπόν της μετανάστευσης στον άνθρωπο που έχει μεταναστεύσει, εκτός από τις οικονομικές οι οποίες μπορούν να θεωρηθούν δεδομένες λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι το βασικότερο κίνητρο μετανάστευσης είναι το οικονομικό, είναι και κοινωνικο-πολιτισμικές.


Τριανταφυλλιά Χαρίλα,
Ψυχολόγος - ψυχοθεραπεύτρια
MSc Εργασιακή Υγεία
Ειδίκευση στη Συστημική -οικογενειακή ψυχοθεραπεία

Τετάρτη, 4 Ιουλίου 2012

Μετανάστευση & ψυχική υγεία του παιδιού



Τους τελευταίους μήνες πολλοί φίλοι, συνάδελφοι, συνεργάτες, συγγενείς, πολλοί γνωστοί και ακόμη περισσότεροι άγνωστοι έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό για να φτιάξουν εκεί τη ζωή τους. Το πείσμα τους να τα καταφέρουν τους οδήγησε σε αυτή τη λύση. Άλλοι με την προοπτική της επιστροφής, άλλοι όχι. Άλλοι μόνοι τους, άλλοι με το σύντροφό τους, άλλοι με όλη τους την οικογένεια. Καθεμιά κατάσταση από αυτές έχει τα δικά της εύκολα και δύσκολα. Στο άρθρο αυτό θα ασχοληθούμε με την τελευταία περίπτωση, τη μετανάστευση όλης της οικογένειας.
Αυτό που ρωτούν οι γονείς είναι τι θα γίνει με τα παιδιά, πώς θα γίνει να προσαρμοστούν όσο γίνεται πιο εύκολα και πιο γρήγορα στο καινούριο περιβάλλον, τι πρέπει να κάνουν οι ίδιοι για τα παιδιά τους.
Σε όλες τις δύσκολες καταστάσεις, οι γονείς σκέφτονται πρώτα τα παιδιά τους. Το θεωρούν αδιανόητο να φροντιστούν και να νοιαστούν πρώτα για τους ίδιους και μετά για τα παιδιά τους. Σαν να είναι ενάντια στο ρόλο τους ως γονιού. Πώς όμως ένα δέντρο θα κάνει νόστιμους καρπούς αν δεν είναι το ίδιο φροντισμένο;
Η μετανάστευση είναι μια τεράστια αλλαγή. Όπως και όλες οι αλλαγές χρειάζεται ειδική αντιμετώπιση. Οι γονείς χρειάζεται να δώσουν αρκετό χρόνο να προσαρμοστούν και στους εαυτούς τους και στα παιδιά τους. Είναι πολύ σημαντικό και για τους δύο να μη θεωρεί και να μην καταγραφεί η μετανάστευση ως αποτυχία στη χώρα καταγωγής. Όχι σε επίπεδο συμβουλευτικής, αλλά ακριβώς επειδή δεν είναι έτσι. Το πείσμα τους για το καλύτερο τους έφερε σε αυτή την απόφαση. Και τα παιδιά τους αξίζει να θαυμάζουν. Όπως φυσικά και οι ίδιοι τον εαυτό τους. Είναι λυτρωτικό μέσα στις δυσκολίες της αλλαγής και της προσαρμογής να το ξέρουν αυτό.
Εξίσου σημαντικό είναι να δοθεί χώρος σε όλες τις δύσκολες και «ανάρμοστες» συμπεριφορές: νεύρα, επιθετικότητα, θυμός αδικαιολόγητος, μελαγχολία. Όλα αυτά μπορεί να εκφράζουν την ψυχική κατάσταση στην οποία βρίσκονται και οι γονείς και τα παιδιά, κάτι που είναι εντελώς φυσικό και φυσιολογικό. Δεν χρειάζεται να βιαστούμε να τις ονομάσουμε παράλογες ή υπερβολικές ή προβληματικές. Μέσα στα πλαίσια μιας τόσο μεγάλης αλλαγής τα αρνητικά συναισθήματα και οι δύσκολες συμπεριφορές πρέπει να βρουν χώρο να εκφραστούν και να μιληθούν. Όχι, μια φορά. Χρειάζεται να μιλιούνται ξανά και ξανά. Τα παιδιά δεν μπορούν να τα καταλάβουν όλα αυτά με μια φορά.
Η ανάλυση και οι σκέψεις για το θέμα αυτό δεν τελειώνουν ποτέ. Θα κλείσω αυτό το άρθρο λέγοντας ότι τέτοιες αποφάσεις πρέπει να καταγράφονται ως αποφάσεις ζωής και όχι αποτυχίας. Έτσι, τα βλέμματα που χρειάζεται να έχουν οι άνθρωποι αυτοί και από τους άλλους, αλλά και από τους ίδιους πρέπει να είναι βλέμματα εκτίμησης και σεβασμού.

Τριανταφυλλιά Χαρίλα,
Ψυχολόγος - ψυχοθεραπεύτρια
MSc Εργασιακή Υγεία
Ειδίκευση στη Συστημική -οικογενειακή ψυχοθεραπεία

 
Design by Free WordPress Themes | Bloggerized by Lasantha - Premium Blogger Themes | Justin Bieber, Gold Price in India